ΓΛΩΣΣΑ ΣΤ΄
Ενότητα 1
Ενότητα 1
Ταξίδια, τόποι, μεταφορικά μέσα
Γλώσσα ΣΤ΄ Δημοτικού - 1η ενότητα
Βιβλίο μαθητή & Τετράδιο εργασιών με δυνατότητα επεξεργασίας των κειμένων και προσθήκης των απαντήσεων μέσα σε πλαίσια.
Στόχοι
Πώς περιγράφουμε ένα πράγμα
Πώς χρησιμοποιούμε τους χρόνους του ρήματος
Πώς αφηγούμαστε μια ιστορία
Πώς μιλάμε για το χτες, το σήμερα, το αύριο (χρόνοι ρημάτων, επιρρήματα, ουσιαστικά, σύνδεσμοι)
Πώς φτιάχνουμε την περίληψη μιας ιστορίας
Πώς γράφουμε μια ανακοίνωση
Με καράβι στα ταξίδια
το ναυτόπουλο γυρνά
και στης θάλασσας τα φίδια
τα μικράτα του περνά.
Ο Βοριάς δεν το τρομάζει
ούτ' η άπιστη νοτιά,
ούτε χιόν' ούτε χαλάζι
ούτε κύματα πλατιά.
Στη δουλειά πουρνό και βράδυ
με τον στρόπο* στο πλευρό
ξερό τρώει παξιμάδι,
πίν' ακάθαρτο νερό.
*στρόπος: (στρόφος) σχοινί που χρησιμοποιείται για να μετακινούνται βαριά φορτία
Πεταχτό σαν το ξεφτέρι
ανεβαίνει στα πανιά
και με ρόζους εις το χέρι
λύνει δένει τα σχοινιά.
Στου κινδύνου την τρομάρα
το φυλάγει μοναχή
της μανούλας τη λαχτάρα,
της μανούλας του η ευχή.
Που ελπίζει παλικάρι
να τον δει καμιά φορά,
να τον πουν μικρό Κανάρη
μες στ' αθάνατα Ψαρά.
Ηλίας Τανταλίδης
Καραβάκι από χαρτί (κατασκευή)
Η Μαργαρίτα Λυμπεράκη (1919-2001) ήταν Ελληνίδα πεζογράφος και θεατρική συγγραφέας. Γεννήθηκε στην Αθήνα και σπούδασε στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών. Από το 1945 έζησε για μεγάλα διαστήματα στο Παρίσι. Έγραψε πεζά και θεατρικά έργα στα ελληνικά και τα γαλλικά. Το μυθιστόρημά της «Τα ψάθινα καπέλα» (1946) διασκευάστηκε για την τηλεόραση. Άλλα έργα της: «Τα δέντρα» (1945), «Η γυναίκα του Κανδαύλη» (1955), «Ο άλλος Αλέξανδρος» (1970), «Το μυστήριο» (1976) κ.ά.
Η βύθιση του δεξαμενόπλοιου «Πρεστίζ» στις ακτές της Ισπανίας, που μετέφερε πετρέλαιο, προκάλεσε τεράστια οικολογική καταστροφή στην ευρύτερη περιοχή. Τεράστιες προσπάθειες καταβλήθηκαν από τις αρχές των γειτονικών χωρών και τις οικολογικές οργανώσεις για τον περιορισμό της οικολογικής καταστροφής.
Τα ρήματα φανερώνουν ότι κάποιος κάνει κάτι (τρέχω) ή παθαίνει κάτι (τραυματίζομαι) ή βρίσκεται σε μια κατάσταση (σκέφτομαι).
Για να δηλώσουν (δείξουν) πότε γίνεται αυτό έχουν χρόνους.
Ενώ για να δείξουν πώς γίνεται, δηλαδή το ύφος ή τη συναισθηματική κατάσταση κάποιου έχουν εγκλίσεις.
Οι εγκλίσεις είναι τρεις: η οριστική (φανερώνει κάτι το πραγματικό, το βέβαιο, ουδέτερο ύφος), η υποτακτική (φανερώνει αυτό που θέλουμε ή περιμένουμε να γίνει) και η προστακτική (φανερώνει προσταγή, παράκληση ή ευχή).
Μέσα στον λόγο, προφορικό ή γραπτό, όλα αυτά που θέλουμε να πούμε ή να γράψουμε δεν έχουν γίνει την ίδια χρονική στιγμή.
Άλλοτε λέμε ή γράφουμε για κάτι που κάναμε παλιά.
Άλλοτε για κάτι που γίνεται τώρα.
Άλλοτε πάλι για κάτι που θα κάνουμε στο μέλλον.
Στην προσπάθειά μας να αποδώσουμε καλύτερα την κάθε χρονική στιγμή, το ρήμα για να μας βοηθήσει αλλάζει μορφές, τύπους.
Χρόνοι, λοιπόν, είναι οι διάφοροι τύποι, οι διάφορες μορφές που παίρνει το ρήμα για να μας δείξει πότε γίνεται κάτι.
Π.χ.:
Τα παιδιά ζωγραφίζουν. (τώρα)
Τα παιδιά ζωγράφισαν. (πριν από λίγο, χθες κτλ.)
Τα παιδιά θα ζωγραφίσουν. (αύριο…)
Για να περιγράψουμε ένα αντικείμενο, αναφέρουμε…
Τι είναι - Πώς το λένε.
Πού βρίσκεται.
Πώς είναι (σχήμα, χρώμα, μέγεθος, υλικά κατασκευής, γενική εντύπωση…) - περιγραφή εσωτερική & εξωτερική.
Ιστορία (προέλευση, καταγωγή)
Πώς το απέκτησα (αν είναι δικό µου).
Πώς χρησιμοποιείται.
Περιστατικά που συνδέονται µ’ αυτό.
Σκέψεις και συναισθήματα που µας προκαλεί.
Ο γύρος του κόσμου σε 80 ημέρες είναι ένα μυθιστόρημα του Ιούλιου Βερν, το οποίο εκδόθηκε το 1873.
Υπόθεση:
Ο Φιλέας Φογκ ήταν ένας πλούσιος εκκεντρικός τζέντλεμαν, ο οποίος είχε πολλές φαεινές ιδέες. Κάποια μέρα, στην Λέσχη Ριφόρμ, στο Λονδίνο, όπου και περνούσε το μεγαλύτερο μέρος της ημέρας του, εξ αφορμής μια συζήτησης στοιχημάτισε για 20.000 λίρες πως μπορεί να κάνει τον γύρο του κόσμου σε 80 μέρες. Κι έτσι ξεκίνησε το ταξίδι, με τον υπηρέτη του, Πασπαρτού, τον οποίο είχε προσλάβει λίγες ώρες νωρίτερα. Κατα την διάρκεια του ταξιδιού του παρακολουθείται στενά, χωρίς ο ίδιος να το γνωρίζει, από τον επιθεωρητή Φιξ, ο οποίος υποπτεύεται τον Φογκ ως δράστη μιας ληστείας που σημειώθηκε σε τράπεζα του Λονδίνου.
Τον χρόνο όπου γίνεται ή κάνουμε κάτι μπορούμε να τον δείξουμε με:
Τους χρόνους του ρήματος. (Θα διαβάσω αύριο τα μαθήματά μου.)
Τις χρονικές προτάσεις. (Μόλις έρθει ο Γιώργος, θα φύγουμε.)
Τα χρονικά επιρρήματα. (Αύριο θα πάμε στο γήπεδο.)
Φράσεις με προθέσεις. (Έτσι συμπεριφέρεται από μικρός.)
Ουσιαστικά σε γενική ή αιτιατική. (Θα σε δούμε το μεσημέρι.)
Επίρρημα: άκλιτη λέξη που προσδιορίζει ιδίως το ρήμα ή άλλη λέξη (επίθετο, ουσιαστικό ή άλλο επίρρημα) και δηλώνει τόπο, χρόνο, τρόπο κτλ.: τοπικό / χρονικό / τροπικό / ποσοτικό / βεβαιωτικό / διστακτικό / αρνητικό ~ ερωτηματικό / αναφορικό / θετικό
Τα χρονικά επιρρήματα είναι άκλιτες λέξεις που δείχνουν χρόνο και προσδιορίζουν τα ρήματα.
Π.χ. Ο Γιάννης ήρθε τώρα και ο Σταμάτης χθες.
Για να δηλώσουμε τον χρόνο μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε και ουσιαστικά στη γενική ή στην αιτιατική.
Π.χ.:
Έφυγε το μεσημέρι.
Θα τα πούμε του χρόνου.
Χρήσιμες συμβουλές για όσους «παίρνουν τα βουνά»
Τα βουνά μπορεί να γίνουν επικίνδυνα αν δεν δοθεί η απαραίτητη προσοχή.Οι ακόλουθες σημειώσεις καλύπτουν τις ελάχιστες προφυλάξεις αν θέλει κάποιος να αποφύγει τραυματισμό ή να χαθεί ώστε έτσι να επιβαρύνει και να βάζει σε κίνδυνο και άλλους εκτός από τον ίδιο.
Ρουχισμός
Αυτός θα πρέπει να είναι πολύχρωμος, ζεστός, αντιανεμικός και αδιάβροχος.
Να φοράτε κατάλληλες μπότες με αντιολισθητική σόλα. Πάρτε επιπλέον ρουχισμό και ίσως και ένα καπέλο και γάντια. Κάνει πάντα περισσότερο κρύο στις κορυφές. Τροφή
Εκτός των συνηθισμένων σάντουιτς, πάρτε σοκολάτα, ξηρούς καρπούς ή παρόμοια που αποκαθιστούν την ενέργεια γρήγορα. Αν δεν τα χρειασθείτε εσείς οι ίδιοι, ίσως κάποιος άλλος. έχετε πάντα νερό το καλοκαίρι.
Εξοπλισμός
Εδώ πρέπει να περιλαμβάνονται χάρτης, πυξίδα και τουλάχιστον ένα αξιόπιστο ρόλοι σε κάθε ομάδα(στο οποίο μπορείς να βασιστείς).Μια σφυρίχτρα, φακός και ανταλλακτικές μπαταρίες και λάμπες, και σε χειμερινές συνθήκες ένα πιολέ και αλουμινοκουβέρτα είναι απαραίτητα. Οι αναρριχητές παρακαλούνται θερμά να φοράνε κράνη.
Ομάδες
Αν είστε σε ομάδα βεβαιωθείτε ότι οι αρχηγοί των επιμέρους ομάδων είναι πεπειραμένοι. Μην αφήνετε ένα δυο άτομα πίσω να ξεκουραστούν και να σας προλάβουν αργότερα. Να προσέχετε ιδιαίτερα τους νεότερους και πιο αδύναμους στα επικίνδυνα σημεία. Αν προτιμάτε να πάτε μόνοι να είστε πολύ προσεκτικοί συνεχώς! Ενημερώστε για την πορεία σας και μείνετε σε αυτήν όσο περισσότερο γίνεται.
Επείγοντα
Μην πιέζετε τις καταστάσεις αν οι συνθήκες είναι εναντίον σας ? γυρίστε πίσω ακόμα και αν αυτό χαλάει τα σχέδια σας. Μάθετε πρώτες βοήθειες και κρατήστε ζεστούς τους τραυματισμένους και εξασθενημένους μέχρι να έρθει βοήθεια. Ειδοποιήστε τις ομάδες διάσωσης και τις Αρχές για βοήθεια το συντομότερο δυνατό και αναφέρατε αλλαγές στην διαδρομή ή στο πρόγραμμα, αν σας περιμένει κάποιος.
Κινητά τηλέφωνα
Μην βασίζεστε στα κινητά τηλέφωνα ότι θα μπορέσουν να σας βγάλουν από την δύσκολη θέση. Το να έχετε σήμα θα είναι περισσότερο τύχη παρά οτιδήποτε άλλο. Η Ομάδα Διάσωσης έχει εμπειρία σχετικά με κλήσεις από κινητά τηλέφωνα και ενώ είναι άριστα όταν λειτουργούν, υπάρχουν πολλά πράγματα που μπορούν να πάνε άσχημα. Ακόμα και μετακίνηση λίγων μέτρων στα βουνά μπορεί να σημαίνει απώλεια σήματος. Πολλά ατυχήματα συμβαίνουν προς το τελευταίο κομμάτι της ημέρας όταν θα τελειώνει και η μπαταρία και πολλές φορές έχουμε ζήσει την εμπειρία να τελειώνει η μπαταρία κατά την διάρκεια μιας διάσωσης.Θυμηθήκατε να φορτίσετε την μπαταρία σας πριν τον τελευταίο σας περίπατο;
Κίνδυνοι οι οποίοι πάντα πρέπει να αποφεύγονται
βάραθραπλαγιές με πάγο ή βαρύ, υγρό χιόνι
απότομη πλαγιά με γρασίδι (ιδιαίτερα παγωμένο)
ασταθή βράχια
ρεματιές και χείμαρρους
χείμαρροι με δυνατή ροή
κορνίζες χιονιού και κορυφές χαντακιών
υπέρμετρη φιλοδοξία
καθαρή απροσεξία κτλ.
Κίνδυνοι που μπορούν σας ξαφνιάσουν και από τους οποίους πρέπει να φυλάγεστε
αλλαγές καιρού, ομίχλη, σφοδρός άνεμος, βροχή ή χιόνι(πάρτε πρόγνωση καιρού και παρακολουθείτε τον ουρανό)
χιόνι στο μονοπάτι (έχετε μαζί κραμπόν και πιολέ, και να ξέρετε να τα χρησιμοποιείτε)
υπερβολικό κρύο ή ζέστη (ντύνεστε λογικά και να έχετε επιπλέον μπλούζα(ισοθερμικό)
αρχόμενη εξάντληση(αναγνωρίστε τα σημάδια , ξεκουραστείτε και διατηρηθείτε ζεστοί)
ατυχήματα ή ασθένειες (μην πανικοβάλλεστε, αν στείλετε κάποιον για βοήθεια βεβαιωθείτε ότι οι διασώστες γνωρίζουν ακριβώς που θα έρθουν.)
πέρασμα χρόνου (βρείτε τον δικό σας ρυθμό, προγραμματίστε τον περίπατο σας, αφιερώστε διπλό χρόνο σε χειμερινές συνθήκες.)
Δεν είναι ντροπή…να γυρίσετε πίσω εάν δεν είστε σίγουροι. Μια ομάδα πρέπει να διοικείται από τις ικανότητες των πιο αδύναμων μελών.
Πηγή: ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΜΑΔΑ ΔΙΑΣΩΣΗΣ ΑΤΤΙΚΗΣ
Η ανακοίνωση είναι ένα σύντομο ενημερωτικό (πληροφοριακό) κείμενο με το οποίο γίνεται γνωστό σε ένα ευρύτερο κύκλο ανθρώπων κάποιο θέμα ή γεγονός (π.χ. μια εκδήλωση, ένα σεμινάριο, ένα πρόγραμμα κτλ.).
Γενικά σε μια ανακοίνωση πρέπει να αναφέρουμε τα εξής στοιχεία:
Ποιος ανακοινώνει.
Τι ανακοινώνει, το θέμα δηλαδή της ανακοίνωσης με όλες τις απαραίτητες για αυτό πληροφορίες (πού και πότε θα συμβεί, ποιος είναι ο στόχος του, τι περιλαμβάνει, πώς μπορεί να συμμετάσχει κανείς, τηλέφωνα - διευθύνσεις για άμεση επικοινωνία και λεπτομερέστατη ενημέρωση των ενδιαφερομένων κτλ.).
Σε ποιον απευθύνεται η ανακοίνωση.
Σε μια ανακοίνωση προσέχουμε να είναι:
Σύντομη.
Σαφής και περιεκτική (δίνουμε όλες τις απαραίτητες και βασικές πληροφορίες).