Κοινωνική & Πολιτική Αγωγή Ε΄

Σ' αυτήν την ενότητα

• Θα συζητήσουμε για τα δικαιώματά μας και τις υποχρεώσεις που αυτά μας δημιουργούν.

• Θα γνωρίσουμε τις σημαντικές διακηρύξεις που κατοχυρώνουν τα δικαιώματα όλων των ανθρώπων.

• Θα διερευνήσουμε με ποιον τρόπο προστατεύονται τα ανθρώπινα δικαιώματα στη χώρα μας.

• Θα επικοινωνήσουμε και θα συζητήσουμε με τον «Συνήγορο του Παιδιού» για τα δικαιώματα των παιδιών.

1. Ποιες είναι ανάγκες και ποιες επιθυμίες; Στον πίνακα που ακολουθεί να βάλετε ένα √ στη σωστή απάντηση:

2. Ποιες από τις παρακάτω ανάγκες είναι και δικές σας και έχετε το δικαίωμα να τις ικανοποιήσετε; Αφού επιλέξετε τρεις από τις παρακάτω κάρτες που είναι σημαντικές για σας, να ανακοινώσετε την άποψή σας στην τάξη:

3. Διαφορετικοί άνθρωποι έχουν διαφορετικές ανάγκες; Παρατηρήστε τις εικόνες. Ποιες διαφορές έχουν τα παιδιά;

• Ποιες ανάγκες πιστεύετε ότι έχει καθένα από αυτά τα παιδιά;

• Οι ανάγκες τους είναι παρόμοιες ή διαφορετικές;

4. Να γράψετε στον παρακάτω πίνακα τρεις ανάγκες που θεωρείτε σημαντικές για όλους τους ανθρώπους και να συμπληρώσετε το δικαίωμα που αντιστοιχεί σε καθεμιά, σύμφωνα με το παράδειγμα:

5. Κάθε δικαίωμα που έχουμε γεννά και μια υποχρέωση. Αντιστοιχίστε τις κάρτες των δικαιωμάτων με τις κάρτες των υποχρεώσεων.

6. Τι γίνεται όμως όταν δεν τηρούμε τις υποχρεώσεις μας; Διαβάστε τι συνέβη στην Ιωάννα.

• Ποιο δικαίωμα είχε η Ιωάννα;

• Γιατί κινδύνευσε να χάσει το δικαίωμα αυτό;

7. Συχνά δημιουργούνται καταστάσεις όπου τα δικαιώματα του ενός μπορεί να έρχονται σε αντίθεση με τα δικαιώματα κάποιου άλλου. Τι κάνουμε τότε; Να μελετήσετε τα σκίτσα και να απαντήσετε στις ερωτήσεις:

• Ποιο δικαίωμά του διεκδικεί ο Πέτρος;

• Γιατί διαμαρτύρεται ο Αλέξανδρος;

• Ποιο δικαίωμα του συμμαθητή του υπερασπίζεται ο Αλέξανδρος;

• Έχουν όρια τα δικαιώματά μας;

• Μπορείτε να αναφέρετε ανάλογα παραδείγματα από τη δική σας εμπειρία;

Διαπιστώσαμε ότι όλοι οι άνθρωποι έχουν δικαιώματα, τα οποία τους επιτρέπουν να ζήσουν και να αναπτυχθούν με ελευθερία, αξιοπρέπεια, ασφάλεια και δικαιοσύνη. Αυτό αποτελεί μια μεγάλη κατάκτηση στην ιστορία της ανθρωπότητας.

Οι πόλεμοι είχαν και έχουν ως αποτέλεσμα την παραβίαση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Γι’ αυτό, μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, τα κράτη-μέλη του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών Ο.Η.Ε. υιοθέτησαν ομόφωνα την Οικουμενική Διακήρυξη των δικαιωμάτων του ανθρώπου (10-12-1948).

Η διακήρυξη αυτή καθορίζει τα βασικά δικαιώματα που πρέπει να έχουν όλοι οι άνθρωποι, όπως το δικαίωμα στη ζωή, στην ελευθερία, στην ελευθερία της σκέψης, στη θρησκεία, στην τροφή και στην κατοικία.

Στον πίνακα που ακολουθεί υπάρχουν ορισμένα από τα βασικά ανθρώπινα δικαιώματα που περιέχονται στην Οικουμενική Διακήρυξη του 1948.

1. Χωριστείτε σε έξι ομάδες και κάθε ομάδα να μελετήσει ένα από τα παραπάνω δικαιώματα. Να καταγράψετε τις πιθανές συνέπειες για εσάς και την οικογένειά σας, αν έλειπε αυτό το δικαίωμα.

• Για ποιον λόγο νομίζετε ότι χρειάστηκε να γίνει ξεχωριστή σύμβαση για τα δικαιώματα του παιδιού;

Η Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού είναι μια διεθνής συνθήκη που αναφέρεται στα δικαιώματα των παιδιών. Δημιουργήθηκε το 1989 από τον Ο.Η.Ε.. Την έχουν υπογράψει 191 χώρες και το 1992 επικυρώθηκε από τη χώρα μας.

Τα 54 άρθρα, που περιέχει η Σύμβαση, αφορούν όλα τα παιδιά ανεξάρτητα από την εθνική προέλευση, το φύλο, τη γλώσσα, τη θρησκεία, τις ιδιαίτερες ανάγκες ή την εμφάνισή τους. Μπορούν να ομαδοποιηθούν σε τέσσερις μεγάλες κατηγορίες:

Υπάρχουν όμως και περιπτώσεις στην καθημερινή μας ζωή όπου τα δικαιώματα των παιδιών παραβιάζονται.

2. Να διαβάσετε το παρακάτω απόσπασμα από την προσωπική μαρτυρία ενός παιδιού:

«Το ξύλο δεν βγήκε απ' τον Παράδεισο»

Να χωριστείτε σε 4 ομάδες.

Ας υποθέσουμε ότι η κάθε ομάδα είναι ένας από τους παρακάτω και θέλει να υποστηρίξει την άποψή του σχετικά με αυτό το ζήτημα:

Ένα παιδί: Πώς αισθάνεσαι όταν σε χτυπούν;

Ένας γονιός: Τι νομίζεις για το ξύλο; Το θεωρείς κακό ή καλό;

Ένας πολίτης: Θεωρείς ότι οι γονείς πρέπει να χτυπούν τα παιδιά τους. Γιατί το υποστηρίζεις αυτό;

Εκπρόσωπος της Unicef: Είσαι στην επιτροπή για την προστασία των δικαιωμάτων του παιδιού. Γιατί νομίζεις ότι τα παιδιά δεν πρέπει να τρώνε ξύλο;

Αφού συζητήσετε στην ομάδα σας, να ορίσετε έναν εκπρόσωπο, ο οποίος θα υποστηρίξει τα επιχειρήματά σας στη συζήτηση με τις άλλες ομάδες.

Στην Ελλάδα, όπως και σε άλλες χώρες, τα δικαιώματα του ατόμου προστατεύονται από το Σύνταγμα και τους νόμους.

Τα δικαιώματα αυτά διακρίνονται σε ατομικά, κοινωνικά, πολιτικά και αφορούν τους Έλληνες πολίτες. Τα δικαιώματα των αλλοδαπών προστατεύονται από τις διεθνείς συμβάσεις, αλλά και από άρθρα του Συντάγματος, όπως για παράδειγμα το Άρθρο 5 που απαγορεύει να γίνονται διακρίσεις, οι οποίες στηρίζονται σε φυλετικά, γλωσσικά ή θρησκευτικά κριτήρια.

Να επιλέξετε ένα δικαίωμα ατομικό, ένα κοινωνικό και ένα πολιτικό. Να γράψετε ποια είναι η υποχρέωση για τον πολίτη και για το κράτος, σύμφωνα με το παράδειγμα:

Κάθε υπηρεσία στον τομέα της Διοίκησης, δεσμεύτηκε να ακολουθήσει τις προτάσεις του Συνήγορου του Πολίτη και να βελτιώσει την ποιότητα της ζωής των πολιτών.

1. Να δώσετε απαντήσεις στις ερωτήσεις του Συνήγορου του Παιδιού:

Το τηλεοπτικό αυτό μήνυμα εγκρίθηκε από το Εθνικό Συμβούλιο Ραδιοτηλεόρασης και προβάλλεται από τους τηλεοπτικούς σταθμούς της χώρας.

Σύμφωνα με το Σύνταγμα της Ελλάδας, το Εθνικό Συμβούλιο Ραδιοτηλεόρασης, (Ε.Σ.Ρ.), μια άλλη Ανεξάρτητη Αρχή, έχει στόχο να ελέγχει τη λειτουργία του ραδιοφώνου και της τηλεόρασης σύμφωνα με τους νόμους. Επίσης, προστατεύει τα παιδιά και τους νέους ως προς το περιεχόμενο των προγραμμάτων αυτών των μέσων ενημέρωσης, στέλνοντας τις κατάλληλες οδηγίες.

2. Αφού διαβάσετε ένα μικρό απόσπασμα από μια οδηγία του Ε.Σ.Ρ. προς τους ραδιοτηλεοπτικούς σταθμούς να απαντήσετε στις ερωτήσεις:

• Απαγορεύεται στους τηλεοπτικούς σταθμούς η μετάδοση διαφημίσεων παιδικών παιχνιδιών από τις 7.00 μ.μ. έως τις 10.00 μ.μ..

• Απαγορεύεται η διαφήμιση πολεμικών παιχνιδιών.

• Η ραδιοτηλεοπτική διαφήμιση δεν πρέπει να προκαλεί κίνδυνο ηθικής ή σωματικής βλάβης στους ανηλίκους.

• Για ποιο λόγο πιστεύετε ότι έστειλε το Ε.Σ.Ρ. αυτή την οδηγία;

• Ποια δικαιώματα των παιδιών προστατεύει;

• Γιατί το Ε.Σ.Ρ. ενδιαφέρεται ιδιαίτερα για τα παιδιά;