ΓΛΩΣΣΑ ΣΤ΄
Ενότητα 9
Ενότητα 9
Συσκευές
Γλώσσα ΣΤ΄ Δημοτικού - 9η ενότητα
Βιβλίο μαθητή & Τετράδιο εργασιών με δυνατότητα επεξεργασίας των κειμένων και προσθήκης των απαντήσεων μέσα σε πλαίσια.
Στόχοι
Σ' αυτή την ενότητα θα ασχοληθούμε:
Πώς δίνουμε οδηγίες.
Πότε χρησιμοποιούμε στις οδηγίες μας προστακτική και πότε υποτακτική.
Πώς γράφονται οι καταλήξεις της προστακτικής.
Πώς δίνουμε πληροφορίες και οδηγίες για να χρησιμοποιήσουμε το διαδίκτυο.
Πότε χρησιμοποιούμε τις εξαρτημένες προτάσεις που εισάγονται με το «να».
Πώς φτιάχνουμε μια αφήγηση.
Ποια πρόσωπα και ποιους χρόνους χρησιμοποιούμε στην αφήγηση.
Το «Εδώ Λιλιπούπολη» ήταν μια παιδική ραδιοφωνική σειρά που ξεκίνησε το 1976 και διήρκεσε μέχρι το 1980. Η σειρά ακουγόταν στο Τρίτο Πρόγραμμα της Ελληνικής Ραδιοφωνίας, το οποίο ήταν την περίοδο εκείνη υπό τη διεύθυνση του Μάνου Χατζιδάκι. Η εκπομπή θεωρείται στις μέρες μας «θρυλική», τόσο για την πρωτοτυπία και την ποιότητά της, όσο και για την επίδραση της στη γενικότερη περίοδο.
Ο τίτλος αντλεί το όνομα από το κλασικό βιβλίο «Τα ταξίδια του Γκιούλιβερ», όπου οι Λιλιπούτιοι αναφέρονται ως μικρόσωμοι άνθρωποι.
Η εκπομπή, η οποία ήταν καθημερινή, ήταν μουσικά επενδυμένη με τραγούδια ευρηματικότατων στίχων. Η Μαριανίνα Κριεζή ήταν η στιχουργός των τραγουδιών.
Γράφουμε σύντομες, απλές και κατανοητές προτάσεις. Χρησιμοποιούμε κυρίως προστακτική και υποτακτική.
Παράδειγμα:
Μετά τη χρήση να πλένετε / πλύντε καλά τη συσκευή.
Θα φύγω το Σάββατο το πρωί.
Πρέπει να φύγεις τώρα.
Φύγε γρήγορα από το σπίτι.
Οι μορφές που παίρνει το ρήμα, για να φανερώσει τον τρόπο με τον οποίο θέλουμε να παρουσιάσουμε αυτό που σημαίνει (το ρήμα) λέγονται εγκλίσεις.
Οι κύριες εγκλίσεις των ρημάτων είναι
η οριστική, η υποτακτική και η προστακτική.
Οριστική
Η οριστική φανερώνει πως αυτό που σημαίνει το ρήμα είναι κάτι το βέβαιο και πραγματικό, είτε είναι κατάφαση είτε είναι άρνηση είτε είναι ερώτηση.
Π.χ.
Θα βρέξει αύριο. (κατάφαση)
Δεν θα βρέξει αύριο. (άρνηση)
Θα βρέξει αύριο; (ερώτηση)
Η οριστική παίρνει άρνηση «δεν».
Υποτακτική
Η υποτακτική φανερώνει πως αυτό που σημαίνει το ρήμα είναι κάτι που θέλουμε να γίνει ή περιμένουμε να γίνει.
Π.χ.
Θέλω να έρθεις.
Ας ξεκουραστούμε λίγο.
Όταν ένα ρήμα βρίσκεται στην υποτακτική, συνοδεύεται ή από έναν από τους συνδέσμους για να, όταν, πριν, αν, άμα, ή από τα μόρια να, ας.
Η οριστική παίρνει άρνηση «μην».
Προστακτική
Η προστακτική φανερώνει πως αυτό που σημαίνει το ρήμα είναι προσταγή, επιθυμία, ευχή.
Π.χ.
Έλα αμέσως. (προσταγή)
Φέρε μου ένα ποτήρι νερό, σε παρακαλώ. (επιθυμία)
Βοήθησέ με, Παναγία μου! (ευχή)
Προστακτική έγκλιση έχουν δύο χρόνοι: ο ενεστώτας και ο αόριστος της ενεργητικής και της παθητική φωνής. Επίσης, η προστακτική έχει μόνο δύο πρόσωπα: το β΄ ενικό και το β΄ πληθυντικό.
Κατά τον σχηματισμό της προστακτικής σύνθετων ρημάτων πρέπει να θυμόμαστε ότι η προστακτική δεν παίρνει αύξηση.
Επίλεξε το τραγούδι που θέλεις. (σωστό)
Επέλεξε το τραγούδι που θέλεις. (λάθος)
Κλίση της προστακτικής
Ορθογραφία του (ι) της προστακτικής
Η εξέλιξη της τηλεόρασης
Η τηλεόραση, ή αλλιώς χαζοκούτι, τελικά δεν πρέπει να είναι και τόσο «χαζό», γιατί έχει καταφέρει να εισχωρήσει σχεδόν σε όλα τα σπίτια και αποτελεί, καλώς ή κακώς, ένα από τα κυριότερα μέσα ψυχαγωγίας, και σίγουρα οι ώρες που ο μέσος άνθρωπος περνάει μπροστά της μόνο λίγες δεν είναι.
Ωστόσο, έχει και αυτή την δική της ιστορία, από ασπρόμαυρη σε έγχρωμη, και από καλωδιακή σε διαδικτυακή πλέον, και φαίνεται ότι θα συνεχίσει να αναπτύσσεται ακόμα και αν σχεδόν επισκιαστεί από τους υπολογιστές και αποτελέσει προέκταση αυτών και του διαδικτύου.
Η ιστορία του ραδιοφώνου
Από το 1906, όπου και μεταδόθηκε για πρώτη φορά μέσω ραδιοκυμάτων φωνή και μουσική, το ραδιόφωνο έχει συμβάλλει καθοριστικά στη διαμόρφωση της κοινωνίας, της οικονομίας και του ανθρώπινου πολιτισμού. Η ανάγκη των ανθρώπων για επικοινωνία ήταν αυτή που ουσιαστικά «γέννησε» το ραδιόφωνο, ένα μέσο επικοινωνίας που εμφανίστηκε πολύ πιο πριν από την τηλεόραση και το διαδίκτυο.