Embedded Files
Εισαγωγή
Εισαγωγή
Με μια ματιά...
Τα βασικά όργανα του πεπτικού συστήματος είναι τα δόντια, οι σιελογόνοι αδένες, ο φάρυγγας, ο οισοφάγος, το στομάχι, το λεπτό και το παχύ έντερο, το συκώτι, η χοληδόχος κύστη και το πάγκρεας.
Με τα δόντια κόβεται και πολτοποιείται η τροφή. Ανάλογα με το σχήμα και τη λειτουργία τους τα δόντια χωρίζονται σε κοπτήρες, κυνόδοντες, προγόμφιους και γομφίους.
Πρέπει να φροντίζουμε τα δόντια μας βουρτσίζοντάς τα μετά από κάθε γεύμα. Ακόμη πρέπει να επισκεπτόμαστε τον οδοντίατρο τακτικά για προληπτικούς λόγους.
Το σάλιο, που εκκρίνεται από τους σιελογόνους αδένες, διασπά το άμυλο και βοηθά στη δημιουργία της μπουκιάς, η οποία μέσα από τον οισοφάγο περνά στο στομάχι. Εκεί μετατρέπεται σε παχύρρευστο χυλό με την επίδραση των στομαχικών υγρών.
Στη διατροφική πυραμίδα απεικονίζονται τα είδη των τροφών και η συχνότητα με την οποία πρέπει να καταναλώνουμε καθένα από αυτά.
Η ισορροπημένη διατροφή πρέπει να περιλαμβάνει ποικιλία τροφών.
Γλωσσάρι...
Πεπτικό σύστημα ονομάζεται το σύνολο των οργάνων με τα οποία γίνεται η πέψη.
Πέψη ονομάζεται η διαδικασία με την οποία ο οργανισμός μας παίρνει από τις τροφές τα χρήσιμα στοιχεία.
Νεογιλά ονομάζονται τα πρώτα δόντια που αποκτά ένα παιδί, τα οποία αντικαθιστώνται περίπου στην ηλικία των έξι χρόνων.
Μόνιμα ονομάζονται τα δόντια που αντικαθιστούν τα νεογιλά.
Το συκώτι είναι αδένας, ο οποίος παράγει τη χολή.
Η χολή εκκρίνεται στο δωδεκαδάκτυλο, το αρχικό τμήμα του λεπτού εντέρου, και διασπά τα λίπη.
Το πάγκρεας είναι αδένας, ο οποίος παράγει χημικές ουσίες που εκκρίνονται στο δωδεκαδάκτυλο.
Στη διατροφική πυραμίδα απεικονίζεται η συχνότητα με την οποία πρέπει να καταναλώνουμε τις διάφορες τροφές.
Οι ζωικοί οργανισμοί, στους οποίους ανήκει και ο άνθρωπος, προμηθεύονται τα απαραίτητα συστατικά για την ανάπτυξη του σώματός τους και τις ζωτικές λειτουργίες τους από την τροφή τους.
Για τη σωστή ανάπτυξη και την καλή υγεία, είναι σημαντικό ο ανθρώπινος οργανισμός να εφοδιάζεται με ποικιλία συστατικών και την αναγκαία ενέργεια.
Δεν είναι όμως κάθε τρόφιμο ωφέλιμο για τον οργανισμό μας! Μερικά τρόφιμα περιέχουν υπερβολική ποσότητα από ένα συστατικό, άλλα είναι δυνατό να περιέχουν βλαβερές ουσίες, ενώ μερικά προσφέρουν πολλή ενέργεια στον οργανισμό χωρίς να τον εφοδιάζουν με χρήσιμα συστατικά. Μαθαίνουμε ποια είναι τα απαραίτητα συστατικά για τον οργανισμό μας, ώστε να επιλέγουμε τις κατάλληλες τροφές για να είμαστε υγιείς και δυνατοί.
Το σώμα μας είναι εφοδιασμένο με όργανα που προσλαμβάνουν και επεξεργάζονται την τροφή. Τα όργανα αυτά αποτελούν το πεπτικό σύστημα. Το πεπτικό σύστημα συνεργάζεται με άλλα συστήματα του οργανισμού, ώστε τα συστατικά της τροφής φτάνουν σε κάθε σημείο του σώματος, όπου και χρησιμοποιούνται.
Φιλλένια Σιδέρη - Νότα Λαζαράκη
ΦΕ1: Ισορροπημένη διατροφή
ΦΕ1: Ισορροπημένη διατροφή
Για τη σωστή ανάπτυξη του οργανισμού και τη διατήρηση της καλής υγείας πρέπει να φροντίζουμε ώστε η διατροφή μας να περιλαμβάνει τη σωστή ποσότητα από όλα τα απαραίτητα στοιχεία και να είναι υγιεινή. Η ισορροπημένη διατροφή περιλαμβάνει ποικιλία τροφών στις σωστές ποσότητες.
🍊 Υδατάνθρακες
Οι υδατάνθρακες χρειάζονται στον οργανισμό μας όπως ακριβώς τα καύσιμα στο αυτοκίνητο. Οι άνθρωποι που τρώνε τροφές που περιέχουν υδατάνθρακες έχουν γρήγορη σκέψη, καθαρό μυαλό, είναι ξεκούραστοι.
Τους υδατάνθρακες τους παίρνουμε από τα φρούτα, τα λαχανικά, το ψωμί, τα δημητριακά, τις πατάτες, τα όσπρια, το μέλι.
Αλλά υδατάνθρακες παίρνουμε και από τα γλυκά, τις σοκολάτες, τα μπισκότα, τα κέικ, τις καραμέλες, τα παγωτά.
🥩 Πρωτεΐνες
Όπως ο χτίστης βάζει τσιμέντο, σίδερο και νερό για να χτίσει ένα σπίτι, έτσι για να γίνει γερό το σώμα μας χρειάζεται τις πρωτεΐνες. Οι πρωτεΐνες χτίζουν το σώμα μας. Είναι δομικό υλικό.
Τις πρωτεΐνες τις παίρνουμε από το κρέας, τα ψάρια, τα πουλερικά, τα αβγά, το τυρί, το γιαούρτι, το γάλα, τα όσπρια και μερικά λαχανικά.
Εάν δεν τρώμε τροφές που περιέχουν πρωτεΐνες, τότε το σώμα μας δεν θα αναπτυχθεί σωστά, θα αρρωστήσει. Όπως ο χτίστης αν δεν βάλει καλά υλικά, το σπίτι θα πέσει.
🧈 Λίπη
Τα λίπη σε μικρές ποσότητες βοηθούν τον οργανισμό μας. Ρυθμίζουν και τη θερμοκρασία στο σώμα μας.
Το σώμα μας έχει κρυφές αποθήκες που αποθηκεύει τα λίπη για να τα χρησιμοποιήσει σε ώρα ανάγκης.
Υπάρχουν καλά και κακά λίπη. Τα καλά λίπη δίνουν υγεία στον οργανισμό και βοηθούν στην καλή λειτουργία του. Το πιο καλό λίπος είναι το ελαιόλαδο της πατρίδας μας που πρέπει να το τρώμε ωμό στις σαλάτες, στο φαγητό, στο ψωμί μας.
Τα κακά λίπη δημιουργούν προβλήματα στον οργανισμό, κυρίως στην καρδιά και στο αίμα. Τέτοια λίπη θα συναντήσουμε κυρίως σε άσπρες σάλτσες, στα παχιά αλλαντικά και σε κάποια πολυτηγανισμένα έτοιμα φαγητά.
🍼 Βιταμίνες, μέταλλα και ιχνοστοιχεία
Όλες οι τροφές έχουν βιταμίνες, μέταλλα, ιχνοστοιχεία, άλλες περισσότερα άλλες λιγότερα και βοηθούν ειδικότερα τον οργανισμό.
Παραδείγματα
Εάν από τον οργανισμό μας λείψουν οι βιταμίνες και τα μεταλλικά στοιχεία, θα νιώσουμε αδυναμία και κούραση.
Ακόμη, μπορεί να πέφτουν τα μαλλιά μας, να σπάζουν τα νύχια μας και τα δόντια μας. Το δέρμα μας να μην είναι λείο και λαμπερό.
ΦΕ2: Τα δόντια μας
ΦΕ2: Τα δόντια μας
Τα δόντια είναι τα όργανα του πεπτικού συστήματος με τα οποία σχίζουμε, κόβουμε και μασάμε τις τροφές. Τα δόντια βρίσκονται στην πάνω και κάτω σιαγόνα της στοματικής κοιλότητας και είναι από τα πιο ανθεκτικά μέρη του σώματός μας
Τα δόντια βρίσκονται στην πάνω και στην κάτω σιαγόνα της στοματικής κοιλότητας. Η οδοντοστοιχία μας αποτελείται από κοπτήρες, κυνόδοντες, προγόμφιους και γομφίους. Στον άνθρωπο αναπτύσσονται δύο γενιές δοντιών. Τα πρώτα δόντια που έχει ένα παιδί ονομάζονται νεογιλά. Περίπου στην ηλικία των έξι χρόνων τα νεογιλά δόντια αρχίζουν να πέφτουν. Στη θέση τους βγαίνουν τα μόνιμα δόντια.
Τα δόντια μας είναι από τα πιο ανθεκτικά και σκληρά μέρη του σώματός μας. Η σωστή φροντίδα των δοντιών ξεκινά από τη διατροφή μας. Καλό είναι να καταναλώνουμε τροφές πλούσιες σε ασβέστιο, όπως γαλακτοκομικά προϊόντα και να αποφεύγουμε τα πολλά γλυκά.
Αν φάμε κάποιο γλυκό, είναι σημαντικό μετά να βουρτσίσουμε καλά τα δόντια μας. Όσο ανθεκτικά κι αν είναι τα δόντια μας, υπάρχει κίνδυνος να σπάσουν. Στην περίπτωση αυτή θα πρέπει ο οδοντίατρος να συμπληρώσει με συνθετικό υλικό το μέρος του δοντιού που έσπασε, καθώς τα μόνιμα δόντια δεν αναπτύσσονται πλέον. Για να αποφεύγουμε τέτοιες δυσάρεστες καταστάσεις, δε σπάμε με τα δόντια μας σκληρά υλικά και επισκεπτόμαστε προληπτικά τον οδοντίατρο. Πρέπει να θυμόμαστε πάντα ότι ένα πρόβλημα μπορεί να αντιμετωπιστεί ευκολότερα, αν εντοπιστεί έγκαιρα.
ΦΕ3: Το ταξίδι της τροφής συνεχίζεται
ΦΕ3: Το ταξίδι της τροφής συνεχίζεται
Ο άνθρωπος, όπως και κάθε ζωντανός οργανισμός, για να μεγαλώσει και να ζήσει, έχει ανάγκη από θρεπτικές ουσίες που τις παίρνει από τις τροφές.
Η επεξεργασία των τροφών και η μετατροπή τους σε πιο απλές ουσίες (θρεπτικές ουσίες) ονομάζεται πέψη και γίνεται στο πεπτικό σύστημα του ανθρώπου.
📖 Όργανα του πεπτικού συστήματος (περιγραφή)
Στοματική κοιλότητα: Η στοματική κοιλότητα είναι ο χώρος μέσα στο στόμα μας. Εκεί αρχίζει η διαδικασία της πέψης. Μέσα στη στοματική κοιλότητα υπάρχουν τα δόντια, που βοηθούν στο κόψιμο και το μάσημα της τροφής και η γλώσσα που βοηθάει στην κίνηση της τροφής και μας επιτρέπει να γευόμαστε. Η πύλη εισόδου για το πεπτικό μας σύστημα!
Σιελογόνοι αδένες: Οι σιελογόνοι αδένες είναι ειδικοί αδένες που βρίσκονται γύρω από τη στοματική κοιλότητα και παράγουν το σάλιο. Το σάλιο βοηθάει στη μάσηση και κατάποση της τροφής, καθώς μαλακώνει την τροφή και περιέχει ένζυμα που αρχίζουν τη διάσπαση του αμύλου.
Οισοφάγος: Ο οισοφάγος είναι ένας μυώδης σωλήνας που συνδέει τον λαιμό με το στομάχι. Λειτουργεί ως διάδρομος για τη μεταφορά της τροφής από το στόμα στο στομάχι. Όταν καταπίνουμε, οι μύες του οισοφάγου συσπώνται και χαλαρώνουν ρυθμικά (περισταλτικές κινήσεις), σπρώχνοντας την τροφή προς τα κάτω. Στην είσοδο και την έξοδο του οισοφάγου υπάρχουν μυϊκοί σφιγκτήρες που εμποδίζουν την επιστροφή της τροφής προς τα πίσω.
Στομάχι: Το στομάχι είναι ένα όργανο του πεπτικού συστήματος που βρίσκεται μεταξύ του οισοφάγου και του λεπτού εντέρου. Έχει σχήμα σαν σάκο με μυϊκά τοιχώματα και μπορεί να διαστέλλεται για να αποθηκεύει την τροφή. Παράγει γαστρικά υγρά και οξέα που βοηθούν στη διάσπαση της τροφής, αναμιγνύοντάς την με τα πεπτικά ένζυμα. Με τις μυϊκές του συστολές, το στομάχι μετατρέπει την τροφή σε μια παχύρρευστη μάζα που ονομάζεται χυλός, πριν αυτή περάσει στο λεπτό έντερο.
Συκώτι: Το συκώτι (ή ήπαρ) είναι το μεγαλύτερο εσωτερικό όργανο του σώματός μας που βρίσκεται στη δεξιά πλευρά της κοιλιάς, κάτω από το διάφραγμα. Βοηθάει στην πέψη παράγοντας τη χολή, αποθηκεύει βιταμίνες και σάκχαρα, καθαρίζει το αίμα από βλαβερές ουσίες και δημιουργεί πρωτεΐνες που χρειάζεται το σώμα μας για να λειτουργήσει σωστά.
Χολή: Η χολή είναι ένα κιτρινοπράσινο υγρό που παράγεται από το συκώτι (ήπαρ) και αποθηκεύεται στη χοληδόχο κύστη. Κύρια λειτουργία της είναι να βοηθά στην πέψη των λιπών της τροφής μας. Όταν τρώμε λιπαρές τροφές, η χολή απελευθερώνεται στο λεπτό έντερο, όπου διασπά τα μεγάλα σταγονίδια λίπους σε μικρότερα κομμάτια. Αυτό επιτρέπει στα ένζυμα του παγκρέατος να διασπάσουν ευκολότερα τα λίπη και να απορροφηθούν από το έντερο.
Πάγκρεας: Το πάγκρεας είναι ένα σημαντικό όργανο του πεπτικού συστήματος που βρίσκεται πίσω από το στομάχι. Έχει δύο βασικές λειτουργίες: παράγει ένζυμα που βοηθούν στην πέψη των τροφών και παράγει ορμόνες, όπως την ινσουλίνη και το γλυκαγόνη, που ρυθμίζουν τα επίπεδα σακχάρου στο αίμα.
Λεπτό έντερο: ΜΤο λεπτό έντερο είναι ένας μακρύς, στενός και περιελιγμένος σωλήνας στο πεπτικό σύστημα που συνδέει το στομάχι με το παχύ έντερο. Έχει μήκος περίπου 6-7 μέτρα και εκεί γίνεται το μεγαλύτερο μέρος της πέψης και της απορρόφησης των θρεπτικών συστατικών από την τροφή. Τα εσωτερικά του τοιχώματα έχουν πτυχώσεις και μικροσκοπικές προεξοχές (λάχνες) που αυξάνουν την επιφάνεια απορρόφησης.
Παχύ έντερο: Το παχύ έντερο είναι το τελευταίο τμήμα του πεπτικού συστήματος και έχει μήκος περίπου 1,5 μέτρο. Είναι πιο φαρδύ από το λεπτό έντερο αλλά πιο κοντό. Η κύρια λειτουργία του είναι να απορροφά νερό και ηλεκτρολύτες από τα άπεπτα υπολείμματα τροφής και να σχηματίζει τα κόπρανα, που αποβάλλονται από τον πρωκτό. Περιέχει επίσης πολλά χρήσιμα βακτήρια (μικροβίωμα) που βοηθούν στην πέψη και παράγουν κάποιες βιταμίνες όπως η βιταμίνη Κ.
Πώς καταπίνουμε
Η τροφή προωθείται κατά μήκος του πεπτικού συστήματος από τον φάρυγγα ως τον πρωκτό με μυϊκές κινήσεις που λέγονται περισταλτισμός.
Αυτές οι κινήσεις γίνονται αυτόματα και είναι εξαιρετικά ισχυρές -η τροφή θα έφτανε στο στομάχι ακόμα κι αν στεκόμαστε με το κεφάλι προς τα κάτω.
💻 Εξάσκηση
Επανάληψη ενότητας
Επανάληψη ενότητας
Page updated
Google Sites
Report abuse