Με μια ματιά...
Οι φωτεινές πηγές εκπέμπουν φως προς όλες τις κατευθύνσεις. Το φως διαδίδεται ευθύγραμμα.
Το φως μπορεί να αντιμετωπιστεί με τη μορφή σωματιδίων ή με τη μορφή κύματος.
Τα σώματα χαρακτηρίζονται διαφανή, ημιδιαφανή ή αδιαφανή, ανάλογα με το πόσο φως περνά μέσα από αυτά.
Αποτέλεσμα της ευθύγραμμης διάδοσης του φωτός είναι η σκιά. Αν στην πορεία των φωτεινών ακτίνων βρεθεί ένα αδιαφανές σώμα, πίσω του σχηματίζεται σκιά.
Όταν το φως «συναντά» μια λεία επιφάνεια αλλάζει κατεύθυνση, ανακλάται.
Όταν το φως «συναντά» μια τραχιά επιφάνεια διαχέεται, ανακλάται δηλαδή σε πολλές διαφορετικές κατευθύνσεις.
Χάρη στη διάχυση βλέπουμε τα διάφορα αντικείμενα γύρω μας, καθώς φτάνουν στα μάτια μας κάποιες από τις φωτεινές ακτίνες, που διαχέονται, όταν προσπίπτουν σ' αυτά.
Μέρος του φωτός απορροφάται από τις επιφάνειες των σωμάτων.
Στις ανοιχτόχρωμες επιφάνειες το φως κυρίως διαχέεται, ενώ στις σκουρόχρωμες επιφάνειες απορροφάται.
Γλωσσάρι...
Φωτεινές πηγές ονομάζονται τα σώματα που ακτινοβολούν φως.
Διαφανή ονομάζονται τα σώματα που επιτρέπουν στο φως να τα διαπεράσει.
Ημιδιαφανή ονομάζονται τα σώματα που αφήνουν μέρος μόνο του φωτός να τα διαπεράσει.
Αδιαφανή ονομάζονται τα αντικείμενα τα οποία δεν διαπερνά το φως.
Φωτόνια ονομάζονται τα σωματίδια του φωτός.
Ανάκλαση ονομάζεται η αλλαγή της κατεύθυνσης του φωτός, όταν αυτό συναντά μια λεία επιφάνεια.
Διάχυση ονομάζεται η ανάκλαση του φωτός σε πολλές διαφορετικές κατευθύνσεις, όταν αυτό συναντά τραχιές επιφάνειες.
Απορρόφηση του φωτός ονομάζουμε τη μεταφορά της ενέργειας του φωτός στο σώμα το οποίο αυτό συναντά.
Το φως είναι απαραίτητο για τη ζωή και στη ζωή. Χωρίς το φως του ήλιου, δε θα υπήρχε ζωή στη γη.
Κάθε μέρα, χάρη στο φως, ζεσταινόμαστε και βλέπουμε πράγματα, από το πρωί που ξυπνάμε μέχρι το βράδυ που κοιμόμαστε, χαιρόμαστε τα χρώματα της φύσης και τα χρώματα της τέχνης. Στην πραγματικότητα, αυτό που βλέπουμε είναι το φως.
Στη ζωή μας το φως συνδέεται με τις ευχάριστες στιγμές, την ομορφιά και την επιτυχία. Τα αναμμένα φώτα δείχνουν αισιοδοξία και χαρά, τα πυροτεχνήματα χρησιμοποιούνται για να δώσουν εορταστική διάθεση, «δίνει το φωτεινό παράδειγμα» λέμε για κάποιον πετυχημένο άνθρωπο, «είναι διαφωτιστικό» λέμε για ένα κείμενο που μας λύνει πολλές απορίες, ακόμα και στα κόμικς η ιδέα που έχει κάποιος συμβολίζεται με μία λάμπα.
Μπορούμε να δούμε τον εαυτό μας στον καθρέφτη χάρη στην ανάκλαση του φωτός, θαυμάζουμε τα γαλάζια χρώματα του πρωινού και τα ροδοκόκκινα της δύσης, πάλι χάρη στις ιδιότητες του φωτός.
Η σημασία που έχει το φως για τη ζωή είναι φανερή και στις θρησκευτικές παραδόσεις όλων των λαών. Ο ήλιος, πηγή φωτός για τη γη, λατρεύτηκε σαν θεός απ' όλους τους αρχαίους λαούς που είχαν κατανοήσει τη σημασία του για τη ζωή. Οι αρχαίοι Αιγύπτιοι λάτρεψαν τον ήλιο σαν τον θεό πηγή ζωής, με το όνομα Ρα, και οι αρχαίοι Έλληνες τον θεωρούσαν τον πιο λαμπερό από τους Τιτάνες, που κάθε πρωί οδηγούσε το άρμα του με το χρυσό δίσκο από τις χώρες της Ανατολής στις χώρες της Δύσης.
Στην Παλαιά Διαθήκη, η πρώτη μέρα της Δημιουργίας του κόσμου είναι η μέρα που δημιουργείται το φως.
Φιλλένια Σιδέρη - Νότα Λαζαράκη
Το φως είναι ηλεκτρομαγνητικό κύμα που μεταφέρει ενέργεια, η οποία ονομάζεται φωτεινή ενέργεια. Ή Το φως αποτελείται από πολύ μικρά σωματίδια ενέργειας που ονομάζονται φωτόνια. Το φως έρχεται από σώματα που ονομάζονται πηγές φωτός, οι οποίες είναι φυσικές (ήλιος) και τεχνητές (λάμπα).
Μια λεπτή γραμμή φωτός ονομάζεται ακτίνα φωτός ή φωτεινή ακτίνα. Μια ομάδα φωτεινών ακτίνων ονομάζεται δέσμη φωτός ή φωτεινή δέσμη.
Το φως διαδίδεται ευθύγραμμα και προς όλες τις κατευθύνσεις.
Πείραμα για την ευθύγραμμη διάδοση του φωτός από τον φοιτητή του ΠΤΔΕ του Παν. Αθηνών Γιάννο Ερωτόκριτου στο πλαίσιο του μαθήματος Εκπαιδευτικές Τεχνολογίες
Ταχύτητα του φωτός - Άλμπερτ Αϊνστάιν
Τίποτε δεν μπορεί να κινηθεί πιο γρήγορα από το φως! Το βασικό αυτό νόμο της φυσικής διατύπωσε πρώτος ο Γερμανός φυσικός Albert Einstein. Η ταχύτητα με την οποία κινείται το φως είναι τόσο μεγάλη, που δυσκολευόμαστε να την αντιληφθούμε. Το φως διανύει σε ένα δευτερόλεπτο 300.000 χιλιόμετρα!
Η ποσότητα φωτός που περνάει μέσα από τα υλικά σώματα δεν είναι η ίδια. Τα υλικά σώματα που επιτρέπουν να περάσει από μέσα τους σχεδόν όλο το φως που πέφτει πάνω τους λέγονται διαφανή. Τα υλικά σώματα που επιτρέπουν να περάσει από μέσα τους ένα μέρος από το φως που πέφτει πάνω τους λέγονται ημιδιαφανή. Τα υλικά σώματα που δεν επιτρέπουν να περάσει από μέσα τους σχεδόν καθόλου από το φως που πέφτει πάνω τους λέγονται αδιαφανή.
Όσο πιο κοντά βρίσκεται ένα αντικείμενο στη φωτεινή πηγή, τόσο μεγαλύτερη είναι η σκιά του.
Τα ηλιακά ρολόγια
Από πολύ παλιά οι άνθρωποι υπολόγιζαν το χρόνο μετρώντας τις μέρες που περνούσαν. Για να μετρήσουν χρονικά διαστήματα μικρότερα από μία μέρα, στηρίχτηκαν στην αλλαγή της θέσης της σκιάς των αντικειμένων και κατασκεύασαν ηλιακά ρολόγια. Καθώς η Γη γυρίζει γύρω από τον άξονά της, η θέση και το μέγεθος της σκιάς των αντικειμένων που φωτίζονται από τον Ήλιο αλλάζει. Μπορεί, λοιπόν, κανείς πολύ εύκολα να κατασκευάσει ένα ηλιακό ρολόι. Δεν έχει παρά να στερεώσει ένα ραβδί στο έδαφος και να παρακολουθεί τη σκιά του.
Το αρχαιότερο γνωστό ηλιακό ρολόι πιστεύεται ότι κατασκευάστηκε στην Αίγυπτο γύρω στο 1500 π.Χ. Το πρώτο γνωστό ηλιακό ρολόι στην Αρχαία Ελλάδα κατασκευάστηκε στη Σπάρτη από τον Αναξίμανδρο το Μιλήσιο το 600 π.Χ.
Παίζοντας με τις σκιές
Θέατρο Σκιών
Σκιές στο διάστημα
Οι επιφάνειες που ανακλούν το φως λέγονται κάτοπτρα (καθρέφτες).
Όταν μια φωτεινή ακτίνα συναντά μια τραχιά επιφάνεια, ανακλάται σε πολλές κατευθύνσεις. Το φαινόμενο αυτό ονομάζεται διάχυση του φωτός.
Ανακλαστικά
Ανεπιθύμητες ανακλάσεις
Ανεπιθύμητη διάχυση
Απορρόφηση του φωτός ονομάζεται η μεταφορά της ενέργειας του φωτός στο σώμα στο οποίο συναντά. Στις σκουρόχρωμες επιφάνειες το μεγαλύτερο μέρος του φωτός απορροφάται με αποτέλεσμα να θερμαίνονται περισσότερο.
Παρατήρησε πώς φαίνεται μια σελίδα μέσα σε μία μαύρη χαρτόκουτα και σε μία άσπρη, όταν ρίχνουμε το φως μέσα σε αυτές.
Ξέρεις γιατί...
❓ ...οι Βεδουίνοι φοράνε ανοιχτόχρωμα ρούχα;
Γιατί τα ανοιχτόχρωμα ρούχα αντανακλούν τις ακτίνες του ήλιου αντί να τις απορροφούν. Αυτό σημαίνει ότι παραμένουν πιο δροσερά κάτω από τον καυτό ήλιο της ερήμου. Είναι σαν να χρησιμοποιούν ένα φυσικό κλιματιστικό!
❓ ...η φράση «αυτό έχει μαύρο χρώμα» δεν είναι επιστημονικά σωστή;
Όταν μιλάμε για την απορρόφηση του φωτός, πρέπει να καταλάβουμε ότι το μαύρο δεν είναι στην πραγματικότητα χρώμα. Είναι η απουσία χρώματος! Ένα μαύρο αντικείμενο απορροφά σχεδόν ΟΛΑ τα χρώματα του φωτός και δεν αντανακλά κανένα χρώμα προς τα μάτια μας! Όταν δε φτάνει φως στα μάτια μας, βλέπουμε μαύρο.
Έτσι, θα ήταν πιο σωστό να πούμε: «αυτό δεν έχει χρώμα» ή «αυτό απορροφά όλο το φως».
❓ ...χρησιμοποιείται ειδική μάσκα στην ηλεκτροσυγκόλληση;
Ο σκούρος φακός της μάσκας απορροφά την επικίνδυνη ακτινοβολία και το υπερβολικά έντονο φως. Θυμάστε που μάθατε για την απορρόφηση του φωτός; Εδώ βλέπουμε μια πρακτική εφαρμογή -ο φακός απορροφά σχεδόν όλο το φως, αφήνοντας να περάσει μόνο αρκετό ώστε ο συγκολλητής να βλέπει τι κάνει!