💻 Δραστηριότητες κατανόησης κειμένου

Όταν όμως θέλουμε να περιγράψουμε ένα ζώο δικό μας ή κάποιο που έχουμε γνωρίσει και έχουμε μια ιδιαίτερη σχέση μαζί του, τότε μπορούμε να πούμε ότι ξέρουμε από τα παραπάνω και τα εξής:

Σημείωση

Προσοχή!

Όπως σε όλες τις περιγραφές, έτσι και στην περιγραφή ενός ζώου δεν ξεχνάμε τα επίθετα, που είναι πολύ σημαντικά, γιατί με αυτά θα περιγράψουμε τον χαρακτήρα του.

Όλα τα παραπάνω στοιχεία μιας περιγραφής δεν είναι δεσμευτικά. Δε σημαίνει ότι πρέπει να τα χρησιμοποιήσουμε όλα. Μπορούμε να κάνουμε μια επιλογή ανάλογα με το τι γνωρίζουμε ή με το τι θέλουμε να τονίσουμε κάθε φορά.

Επίθετα λέγονται οι λέξεις που μας φανερώνουν τι είδους (πώς είναι) το ουσιαστικό ή αλλιώς… μας φανερώνουν την ποιότητα ή μια ιδιότητα του ουσιαστικού.

Παράδειγμα

Ο όμορφος άνθρωπος.

Τι είδους είναι το ουσιαστικό μας, δηλαδή η λέξη «άνθρωπος»; Είναι «όμορφος» (έχει την ιδιότητα της ομορφιάς).

Οι «παραξενιές» των επιθέτων

• Τα επίθετα κλίνονται όπως και τα ουσιαστικά, δηλαδή έχουν πτώσεις και αριθμούς.

• Σχηματίζουν και τα 3 γένη. Δηλαδή, η ίδια λέξη αλλάζει για να ταιριάξει και στα 3 γένη (συνήθως αλλάζει το τελευταίο κομμάτι του επιθέτου, δηλαδή η κατάληξη).

• Τα επίθετα χαρακτηρίζουν (φανερώνουν τι είδους είναι) κάποιο ουσιαστικό, γι’ αυτό δεν υπάρχουν μόνα τους στον λόγο. Πάντα πηγαίνουν μαζί μ’ ένα ουσιαστικό.

• Ο τόνος στα επίθετα -κατά την κλίση- δεν κατεβαίνει σε καμία πτώση. Παραμένει στη συλλαβή που τονίζεται στην ονομαστική ενικού του αρσενικού.

• Τα επίθετα έχουν τις ίδιες καταλήξεις που έχουν και τα ουσιαστικά. Κλίνονται όπως τα ουσιαστικά που έχουν τις ίδιες καταλήξεις. Τα χωρίζουμε σε κατηγορίες σύμφωνα με τις καταλήξεις τους. Π.χ.: ο μεγάλος κήπος - η μεγάλη πόλη - το μεγάλο μήλο.

• Πολλές φορές οι μετοχές χρησιμοποιούνται ως επίθετα. Μια μετοχή όταν έχει θέση επιθέτου, είναι δίπλα από το ουσιαστικό που συνοδεύει. Αν βρίσκεται σε οποιαδήποτε άλλη θέση μέσα σε μια πρόταση δεν θεωρείται επίθετο.

Παράδειγμα: 

Οι φυλακισμένοι ληστές εξεγέρθηκαν. (Σε αυτό το παράδειγμα η μετοχή είναι σε θέση επιθέτου)

Οι ληστές έμειναν φυλακισμένοι ισόβια. (Η μετοχή δεν θεωρείται επίθετο)

Επιθετικός προσδιορισμός

Επιθετικός προσδιορισμός ονομάζεται το επίθετο ή άλλη λέξη, που βρίσκεται σε θέση επιθέτου, δηλαδή, δίπλα σε ουσιαστικό και…

• προσδιορίζει (λέει ακριβώς τι είδους είναι) το ουσιαστικό

• φανερώνει μία μόνιμη ιδιότητα (ένα γνώρισμα που έχει συνέχεια) του ουσιαστικού.

🔹 Ο επιθετικός προσδιορισμός βρίσκεται στο ίδιο γένος, στον ίδιο αριθμό και στην ίδια πτώση με το ουσιαστικό που προσδιορίζει.

Π.χ.

 Η Ειρήνη έχει μαύρα μαλλιά. 

Η λέξη «μαύρα» είναι επίθετο και επιθετικός προσδιορισμός (προσδιορίζει το ουσιαστικό «μαλλιά»).

Φρόντισε το πληγωμένο ζώο. 

Η λέξη «πληγωμένο» είναι μετοχή αλλά και επιθετικός προσδιορισμός (προσδιορίζει τη λέξη «ζώο»).

🔹 Οπότε, σαν επιθετικοί προσδιορισμοί χρησιμοποιούνται επίθετα, μετοχές, αντωνυμίες, αριθμητικά, ουσιαστικά, εμπρόθετα ουσιαστικά, επιρρήματα με άρθρο.

🔹 Κάποιες φορές ο επιθετικός προσδιορισμός συνδέεται τόσο στενά με το ουσιαστικό που προσδιορίζει, ώστε το ονοματικό σύνολο που σχηματίζουν να αποδίδεται με μία μόνο σύνθετη λέξη (προσδιοριστικά σύνθετα). Π.χ.: η μεγάλη πόλη → η μεγαλούπολη /  τα μικρά προβλήματα → τα μικροπροβλήματα.

Όταν περιγράφουμε τον χαρακτήρα κάποιου αναφέρουμε πώς σχηματίσαμε την άποψή μας, λέμε γιατί βγάλαμε αυτό το συμπέρασμα. Χρησιμοποιούμε αιτιολογικές προτάσεις.

Αιτιολογικές λέγονται οι εξαρτημένες (δευτερεύουσες) προτάσεις που φανερώνουν την αιτία για την οποία γίνεται κάτι. Απαντάνε στην ερώτηση «γιατί»;

Δεν έμεινε για καφέ, γιατί είχε αργήσει.

Επειδή είχε περάσει η ώρα, έφυγα.

Οι αιτιολογικές προτάσεις εισάγονται: 

• με τους αιτιολογικούς συνδέσμους: γιατί, επειδή, διότι, αφού

• με τις λέξεις ή εκφράσεις που χρησιμοποιούνται ως αιτιολογικοί σύνδεσμοι: μια και, καθώς, μια που, για να, εφόσον, καθώς, σαν να, και που, που.

Οι αιτιολογικές προτάσεις, χωρίζονται συνήθως από τις προτάσεις που προσδιορίζουν με κόμμα, εκτός κι αν είναι πολύ σύντομες.

Παραδείγματα:

Η ιστορία του Τεν-Τεν 

Ο Μιλού είναι ταυτισμένος με τον Τεντέν και για πολλά χρόνια η σειρά είχε τίτλο «Οι περιπέτειες του Τεντέν και του Μιλού». Σε αυτές τις ιστορίες, ο ρόλος του είναι πολύ σημαντικός, αφού είναι και ο μοναδικός σύντροφος του ήρωα. Συνομιλεί κανονικά με τον Τεντέν, λέει τη γνώμη του, διαφωνεί και συμβουλεύει. Το ουσιαστικό τους δέσιμο, όμως, δεν παραβλέπει διαφορές στο χαρακτήρα και τάσεις ανεξαρτησίας. Ο Μιλού πατάει πιο σταθερά στα πόδια του, ενώ ο Τεντέν δε σκέφτεται τίποτα άλλο από την επιτυχία της αποστολής του.

💻 Δραστηριότητες κατανόησης κειμένου

Το βιβλίο της Βούλας Μάστορη «Αγάπες με ουρά» είναι ένα τρυφερό και χιουμοριστικό παιδικό μυθιστόρημα, που απευθύνεται κυρίως σε παιδιά ηλικίας 8 έως 12 ετών.

Μέσα από την ιστορία, η Μάστορη αποκαλύπτει τρυφερές ανθρώπινες σχέσεις και δίνει έμφαση στην αγάπη και τον σεβασμό προς τα ζώα, δείχνοντας πόσο μυστήρια αλλά και αγαπησιάρικα πλάσματα είναι. 

💻 Δραστηριότητες κατανόησης κειμένου

Γιατί τα σκυλιά κυνηγάνε τις γάτες και οι γάτες τους ποντικούς

💻 Δραστηριότητες κατανόησης ποιήματος

Όμοια κλίνονται: βυσσινής, καφετής, θαλασσής, κεραμιδής, τριανταφυλλής, χρυσαφής κτλ.

Όμοια κλίνονται: παχύς, ελαφρύς, βαρύς, φαρδύς, τραχύς κτλ. 

💻 Δραστηριότητες κατανόησης κειμένου

Και τα ζώα έχουν δικαιώματα 

Η ιδιοκτησία ενός ζώου, εκτός από τη χαρά και την ικανοποίηση που μας προσφέρει, περιλαμβάνει και υποχρεώσεις, τόσο ηθικές όσο και νομικές.

Άρθρα λέγονται οι μικρές λέξεις που μπαίνουν μπροστά από τα ουσιαστικά, τα επίθετα, τις κλιτές μετοχές και ορισμένες αντωνυμίες. Μας δηλώνουν αν η λέξη που ακολουθεί είναι αρσενικό, θηλυκό ή ουδέτερο (γένος), αν πρόκειται για ένα ή πολλά (αριθμό), σε ποια πτώση βρίσκεται, και κατά πόσον κάτι είναι ορισμένο ή αόριστο.